Oyunlardaki Yaş İşaretleri: Çocuğunuz Oyunda Ne Yaşıyor?

Saat 22:30. Çocuğunuzun odasına bir bardak su bırakmak için giriyorsunuz. Kulaklığından konuşmalar, ekranda renkli bir dünya, 12 yaşındaki çocuğunuz kendi evreninde. “İyiyim anne, bir dakika daha” diyor.

O bir dakika onun için bazen bir arkadaşıyla takım olmak, bazen bir bulmacayı çözmek, bazen gün boyu biriktirdiği stresi atmak. Yani o ekran, göründüğünden çok daha anlamlı bir yer.

Peki siz o dünyayı ne kadar tanıyorsunuz?

İyi haber: Tanımak için saatlerce başında oturmanıza gerek yok. Her oyunun kapağında ya da satış sayfasında, tam size hitap eden küçük bir rehber var: PEGI ve ESRB denen yaş işaretleri.
On saniyelik bir göz atmayla çok şey anlaşılıyor.

Oyun düşman değil, ama her oyun her çocuğa göre değil

Oyunlar bu kuşak için bir buluşma noktası, bir arkadaş ortamı, bazen bir beceri atölyesi. Minecraft’ta şehir kuran, FIFA’da İngilizcesini ilerleten, arkadaşıyla Valorant’ta takım olan çocuklar var. Yani “oyun oynamasın” tartışması baştan yanlış soru.

Asıl doğru soru şu: Hangi oyun, hangi yaşa uygun?

Çünkü piyasada her biri bambaşka bir dünya sunan binlerce oyun var. Birinde renkli karakterler zıplıyor, birinde dünyayı kurtarıyorsunuz, birinde ise 12 yaşındaki bir çocuğun görmesine gerek olmayan sahneler geçiyor. İşte PEGI ve ESRB tam bu ayrımı yapmak için var.

PEGI ve ESRB ne iş yapıyor?

Bir uzman ekip oyunu baştan sona inceliyor; içindeki dili, şiddeti, korku sahnelerini, kumar öğelerini tek tek not ediyor, sonra kapağa küçük bir işaret basıyor. Bu işaret size tek bir şeyi söylüyor: “Bu oyunun içeriği kaç yaş için uygun?”

PEGI sisteminde genelde şu yaş işaretleri yer alır:

• PEGI 3: Her yaşa uygun içerikler 

• PEGI 7: Küçük yaştaki oyuncuları biraz korkutabilecek sahneler olabilir

• PEGI 12: Daha belirgin şiddet, hafif argo veya bazı hassas unsurlar bulunabilir

• PEGI 16: Daha sert şiddet ve daha yetişkin temalar görülebilir

• PEGI 18: Yoğun şiddet veya yetişkinlere yönelik ağır içerikler yer alabilir
  

PEGI sadece yaş bilgisini vermez. Aynı zamanda oyunda şiddet, korku, kötü dil, kumar, cinsellik, oyun içi satın alım gibi unsurlar olup olmadığını da simgelerle anlatır. Bu yüzden aileler için oldukça faydalı bir rehberdir bu simgeler aşağıda belirttiğimiz gibidir.

En yaygın ESRB kategorileri şöyledir:

• EC (Early Childhood): Küçük çocuklar için uygun, çok erken yaş grubuna yönelik içeriklerdir.

• E (Everyone): Her yaş için uygun, çok hafif içerikler olabilir.

• E10+ (Everyone 10+): 10 yaş ve üzeri için uygun, biraz daha belirgin ama hafif içerikler olabilir.

• T (Teen): 13 yaş ve üzeri için uygun, şiddet, hafif kan veya sert dile yakın unsurlar görülebilir.

• M (Mature 17+): 17 yaş ve üzeri için uygun, yoğun şiddet, kan, cinsel içerik veya sert dil içerebilir.

• AO (Adults Only 18+): Yalnızca yetişkinler için uygun, en ağır içeriklerin yer aldığı kategoridir.

• RP (Rating Pending): Oyunun derecelendirmesi henüz tamamlanmamıştır; genelde tanıtım ve reklam süreçlerinde görülür.
  
  

ESRB de PEGI gibi yalnızca yaş belirtmez. Oyunda kan, şiddet, küfür, cinsel içerik ya da çevrim içi etkileşim gibi detayları da ayrıca açıklayabilir.

Bir şeyler ters giderse nasıl anlarım?

Uzman gözü gerekmiyor, günlük gözlemle anlaşılır: Oyun bittikten sonra bile çocuğunuz gergin ve “bırakmam” diye tutturuyorsa, dilinde daha önce duymadığınız ifadeler belirmeye başladıysa, uyku düzeni iyice kaydıysa ya da oynadığı oyunu sizden saklar gibi hissettiriyorsa bu işaretlerden birkaçı bir arada olduğunda, bir sohbet açmak mantıklı.

Tek bir sinyal paniklenecek şey değil. Birkaçı aynı anda varsa, oyunu elinden almaktan çok “ne oynuyorsun bakayım” demek daha etkili.

Ne yapmalıyım? 5 dakikada halloluyor

1. Ürün detay sayfasındaki yaş işaretine bakın. ByNoGame’de her oyunun detay sayfasına PEGI ve ESRB bilgilerini ekliyoruz sepete atmadan önce oyunun içeriğini ve hangi yaşa uygun olduğunu tek bakışta görebiliyorsunuz. On saniyelik bir kontrol, sonrası çok daha rahat.

2. Yaş uygunsa bile sembollere göz atın. “PEGI 12” yazıyor olabilir ama yanında “kumar” sembolü varsa, bu küçük bir sohbeti hak ediyor demektir.

3. Cihaz ayarlarını bir kez kurun, sonra unutun. PlayStation, Xbox, Nintendo Switch, iPhone, Android hepsinde ebeveyn kontrolü özelliği var. Bir kez yaş sınırını ayarladığınızda, üzerindeki oyunlar kendiliğinden engelleniyor. 

4. İlk 10 dakika yanında oturun. Ne oynadığını merak ettiğinizi göstermeniz, çocuğunuz için yaş işaretleri kadar kıymetli.

5. “Olmaz”yerine“neden olmaz.” Bu oyun senin için şu yüzden uygun değil” diye açıklanan bir cümle, düz yasaktan her zaman daha iyi iş görüyor.

Son söz

Oyun bu kuşak için iyi bir şey: arkadaşlık, yaratıcılık, strateji, hatta dil pratiği hepsi ekranın içinden geçiyor olabilir.
Size düşen tek bir soru var: Hangi oyun, hangi yaşa uygun? Cevabı kutunun üzerindeki o küçük rakamda zaten yazıyor.

ByNoGame olarak her oyunun detay sayfasına PEGI ve ESRB etiketlerini ekliyoruz ki, doğru oyunu seçmek sizin için zor olmasın. İki saniye bakın, rahat satın alın.